Aanmelden nieuwsbrief
Items filtered by date: juli 2017
Regelmatig vragen mensen aan mij: wat is biodiversiteit en waarom is het zo belangrijk? Hoewel er boeken over vol zijn geschreven en er elke week wel ergens ter wereld een congres over wordt gehouden, dringt het belang ervan te weinig door. Dit technische begrip schrikt mensen blijkbaar eerder af dan dat het verbindt. Vandaar dit stukje.

Biodiversiteit is de verscheidenheid van al het leven, de enorme rijkdom van planten, dieren en micro-organismen die samen met elkaar het leven van deze planeet vormgeven. Het is het ‘natuurlijk kapitaal’ waarop onze economie, ons welzijn en onze inspiratie (zoals kunst) is gebaseerd. Het biedt de mensheid veerkracht. Zonder de veerkracht van de biodiversiteit stort de menselijke samenleving uiteindelijk in elkaar. Vaak is biodiversiteit voor ons zichtbaar (denk aan olifanten), maar vaker nog onttrekt het zich aan ons oog, zoals de kleine beestjes in de bodem of al het leven diep verstopt in de oceanen. De gebieden met een rijke biodiversiteit zijn de regenwouden, de koraalriffen, de bossen en de bodems. Deze rijkdom aan soorten is de basis van ons voedsel (de vele gewassen en dierenrassen die we eten komen allemaal uit de natuur), bestrijden plagen (natuur rond landbouwzones zorgen voor minder gebruik van pesticiden en kunstmest) en ons klimaat (natuurlijke bossen regelen het klimaat, houden vocht vast, hebben een verkoelende werking en binden CO2). Daarbij is inmiddels bewezen dat natuur helend werkt op mensen: re-creatie, toerisme en in toenemende mate de gezondheidszorg, maken daar gebruik van. Tenslotte is biodiversiteit de basis van bijna alle kunst: van muziek tot schilderijen, van beeldhouwkunst tot en met de film. Dat komt door de diepe verwondering die oernatuur vaak oproept. De mens kan niet leven zonder deze gratis diensten die de biodiversiteit aan ons geeft: stabiel klimaat, water, een vruchtbare bodem, voedsel, levensvreugde en verwondering.

Het geheim van biodiversiteit zit in hoe al die dier- en plantsoorten met elkaar verweven zijn en hoe afhankelijk ze van elkaar zijn. De mens maakt daar onderdeel van uit, maar beseft dat meestal niet, met als gevolg dat de mens de laatste eeuwen, met een enorme vaart, soorten uit heeft geroeid. Daarmee wordt dit levensweb, dat in feite de veerkracht van onze samenleving is, en daarmee ons vangnet vormt, verder uit elkaar gerafeld en steeds zwakker. Hierdoor kunnen soortenrijke systemen omklappen naar soortenarme systemen die de mensheid steeds minder kunnen dragen. De gevolgen zijn de afgelopen decennia overal zichtbaar in ontbossing, overbevissing, verwoestijning, erosies, uitputting van de bodemvruchtbaarheid met als gevolg gebieden waar mensen weg trekken. Samengevat levert biodiversiteit dus diensten aan ons, de mens, zoals voedsel, water, stabiel klimaat, landbouw, en beschermt ons tegen ziekten en rampen. Het vormt de basis en veerkracht van onze economie en welzijn.

In Nederland is de biodiversiteit na de oorlog schrikbarend snel afgenomen. Soorten stierven uit door ruilverkaveling, kunstmest, pesticiden, en verdwijnen van het leefgebied. De gevarieerde landbouwsystemen in landschappen die via heggen, boslinten en waterwegen met elkaar in verbinding stonden, verdwenen door de enorme productiedruk per hectare. Een gezonde bodem kent een hoge soortenrijkdom (biodiversiteit) waarbij schimmels, micro-organismen en allerlei dieren en planten verbindingen met elkaar aangaan als een groot internet, die voedsel en water uitwisselen. Als dat verdwijnt, verdwijnt ook de bodemvruchtbaarheid en daarmee de lange termijn garantie op productiviteit in de bodem. Met als gevolg dat in Nederland (en overal ter wereld) de boeren de bodem aan hun kinderen doorgeven in een slechtere staat dan dat ze die hebben gekregen van hun ouders. Landschappen verschralen, en worden lelijker en de ooit zo vruchtbare bodem worden groene woestijnen, waar enkele soorten nog moedig standhouden. Deze groene woestijnen verliezen hun bufferende werking met als gevolg dat er steeds meer kunstmest en middelen nodig zijn om productie hoog te houden. Wat is nodig in Nederland om dit tegen te gaan? Ik denk dat dat een holistisch lange-termijn beleid moet zijn, waarbij landbouwgebieden gevarieerder worden, minder chemisch input wordt gebruikt, en de gebieden doorsneden worden door natuurlijke verbindingszones. Landbouw vanuit een breder landschappelijk perspectief dus, meer natuurinclusief. Gelukkig zie je een beweging opkomen die dat als toekomstbeeld ziet.

Het belangrijkste is dat biodiversiteit ons herinnert wie we zijn en waar we vandaan komen als mens. Wij zijn diep met dieren en planten verbonden en komen eruit voort. Wij maken daar dus deel van uit. Verschraling van biodiversiteit leidt uiteindelijk tot verschraling van de menselijke ziel. Dat proces van versnelde verschraling is nu zo’n 250 jaar gaande en heeft ons enorm veel positieve ontwikkelingen gebracht. Echter we staan nu op een keerpunt van transformatie. We zijn in een nieuwe fase beland waar herstel van biodiversiteit, onze economie en de samenleving wereldwijd gaat bepalen. De eerste stappen worden nu al ingang gezet, overal ter wereld. Want een landschap zonder biodiversiteit, is een landschap zonder ziel. En een landschap zonder ziel, leidt tot mensen zonder bezieling. Kijk maar eens naar dit filmpje van Conservation International : youtube filmpje Julia Roberts is Mother Nature

Verzenden