Aanmelden nieuwsbrief
Items filtered by date: januari 2017
dinsdag, 17 januari 2017 16:56

Spookrijders

Een Belg rijdt naar Nederland, van Antwerpen naar Breda. Wanneer hij ter hoogte van St Job in ’t Goor binnen het bereik van de Nederlandse radio komt, hoort hij dat er tussen Antwerpen en Breda een spookrijder is gesignaleerd. Wat, roept onze Belg verontwaardigd uit, een spookrijder ? Ik zie er wel honderd !

Deze kleine vertelling, die natuurlijk ook kan worden opgevat als een ‘Belgenmop(je)‘, beschrijft een belangrijke vraag van deze tijd. Ben je zelf, als individu, de weg kwijt, of geldt dat omgekeerd juist voor alle anderen. Enige bescheidenheid is een goede aanleiding voor de eerste optie, maar bij nader inzien kan de tweede niet meer zo gemakkelijk worden uitgesloten. Zo’n nadere beschouwing levert op vele, zo niet alle maatschappelijke terreinen vergelijkbare inzichten op, maar het ligt natuurlijk voor de hand om dicht bij huis te beginnen, bij natuur, milieu en duurzaamheid:

- Na 30 jaar grondig wetenschappelijk onderzoek en wereldwijde consensus over de resultaten daarvan, is bij de Parijs-conferentie van 2015 erkend dat het klimaat verandert door de menselijke oorzaken. Dat onderzoek is eveneens 30 jaar lang tegengewerkt door onwetenschappelijke klimaatdissidenten die betaald werden door partijen die belang hebben bij fossiele brandstoffen. Enkele goede private en politieke initiatieven daargelaten, moet worden geconstateerd dat er nog steeds geen sprake is van serieus klimaatbeleid. In een samenleving waarin de markt heilig is verklaard, zou je verwachten dat het probleem door middel van marktgerichte instrumenten wordt aangepakt, in het bijzonder een effectieve CO2-prijs. Maar nu even niet. Voor de zoveelste keer formuleren we honderden maatregeltjes die op voorheen Oost-Europese manier moeten worden uitgevoerd. Of we bouwen windmolenparken die direct door energieconsumenten worden betaald, want we moeten er natuurlijk wel aan kunnen verdienen. Het lijkt wel of iedereen de weg kwijt is.

- De circulaire economie is terug van weggeweest. In de tijd van Milieuminister Nijpels en zijn visionaire eerste Nationale Milieubeleidsplan (1989) heette het ‘stofkringlopen sluiten’. In de jaren ’90 heette het ‘Cradle to Cradle’ en nu dus circulaire economie. De ambitie is in die 25 jaar afgezwakt. Weliswaar afvalscheiding, maar ook hier rijen maatregelen die weinig meer opleveren dan een goed gevoel. Financiële incentives, die in de tijd van Nijpels nog werden geaccepteerd (bijv. auto-katalysator), zijn onbespreekbaar geworden. Het lijkt wel of iedereen de weg kwijt is.

- Het mestprobleem is ook terug, maar nooit weggeweest. Na 30 jaar tijdrekken met steeds weer nieuwe normen en nieuwe scenariostudies ‘ontdekken’ we dat de afschaffing van het melkquotum opnieuw tot overschrijding van de (Brusselse) mestnormen zal leiden; nooit aan gedacht. Het lijkt wel of iedereen de weg kwijt is.

- Schiphol groeit door naar meer dan 500.000 vliegbewegingen, door geluid- en externe veiligheidsnormen aan de bewegingen aan te passen in plaats van omgekeerd. Daartoe worden ook in dit geval decennia lang dezelfde sommen gemaakt, met dezelfde uitkomsten en dezelfde politieke reacties. Het lijkt wel of economische groei te allen tijde voor milieu gaat.

- De grenzen aan de groei, zoals beschreven in het grensverleggende rapport van 1972, hebben zich wat betreft mondiale bevolkingsontwikkeling, energiegebruik, klimaatverandering, grondstoffenuitputting en afnemende bestaansmogelijkheden geheel volgens verwachting gemanifesteerd. Inmiddels zijn klimaatverandering en bevolkingsdruk oorzaken van enorme vluchtelingenstromen. Maar het lijkt wel of niemand meer van de grenzen aan de groei wil weten.

- Het financieel-economische bestel is niet langer een middel voor welvaart en welzijn, maar is een doel op zich geworden. In het mondiale casino is de winst geprivatiseerd en het verlies voor rekening van de belastingbetaler. De grootste crisis sinds 1929 zag niemand aankomen. Geld behoort principieel door de overheid te worden gemaakt. Maar dat recht is overgenomen door private partijen die dat geld ‘uit het niets’ maken en het dan risicoloos aan de overheid uitlenen om daar vervolgens rente over te berekenen. Het is dan weer aan diezelfde belastingbetalers om dat op te brengen. Wie is hier nou de weg kwijt ?

- Natuur behoort tot de zgn. ‘commons’, dat wil zeggen dat de natuur, zeker voor een belangrijk deel, van iedereen zou moeten zijn. Vanuit dat oogpunt kocht de overheid met een voorkeursrecht vrijkomende natuurarealen en landbouwgronden op om er openbare natuur van te maken, de Ecologische Hoofdstructuur. Die werd dan overgedragen aan, en beheerd door ideële stichtingen zoals Natuurmonumenten en de Landschappen. Dankzij een lobby van private grootgrondbezitters heeft Brussel een ‘gelijkberechtigings-richtlijn’ aangenomen, waardoor dat voorkeursrecht vervalt. Zelfs voormalige defensieterreinen mogen niet meer aan Natuurbeherende stichtingen worden overgedragen. De overheid, d.w.z. de Nederlandse bevolking moet op de markt concurreren met speculanten en beleggers als het om de natuur als publieke ‘commons’ gaat. Ook hier zijn grote publieke belangen in handen gekomen van een kleine private elite. In de zuivere definitie van het woord betekent dit, dat we weer in een feodale structuur terecht zijn gekomen.

Het slechte nieuws is dus dat we allemaal de weg kwijt zijn. Het goede nieuws is dat we, nu we dat weten, de auto alsnog in de berm kunnen zetten en kunnen omkeren, om alsnog die ene Belg in te halen.

Verzenden